Giáo dục bậc Đại học ở CHLB Đức


Cộng hòa liên bang Đức là quốc gia theo thể chế liên bang. Giáo dục đóng vai trò rất quan trọng trong xã hội dân chủ này. Ai cũng đều nhận thức được rằng, một nền giáo dục tốt là điều kiện tiên quyết cho một nền kinh tế thịnh vượng, cơ hội tự khẳng định chỗ đứng trong cuộc sống xã hội và chính trị sau này. Theo hiến pháp nước cộng hòa liên bang Đức, 16 bang của Đức được quyền tự chủ trong lĩnh vực giáo dục.

   

Điều đó có nghĩa, mỗi bang sẽ tự quyết định về hình thức giáo dục của bang mình cũng như cách thức đào tạo cho đội ngũ giáo viên. Để thuận tiện cho việc công nhận các bằng cấp giữa các bang, đại diện (bộ trưởng) của 16 bang sẽ nhóm họp tại Hội nghị các bộ trưởng văn hóa (KMK). Tuy nhiên, chính quyền liên bang không được phép can thiệp vào chính sách giáo dục của các bang này. Chính bởi lẽ đó, luật giáo dục của Đức ở đây có thể hiểu là luật giáo dục của từng bang, dựa trên một bộ luật khung của chính quyền liên bang. Bài viết này sẽ nêu ra một vài điểm đáng chú ý trong các bộ luật có liên quan đến sinh viên quốc tế.

  • Nhiệm vụ của các trường Đại học – Bộ luật khung của Liên bang

Các bộ luật của từng bang đều có quy định về nhiệm vụ của các trường/ cở sở đào tạo. Nhìn chung, các nhiệm vụ này đều tương tự như bộ luật khung của liên bang.

Theo điều 3, bộ luật khung về đào tạo của các trường Đại học (Công bố năm 1999, sửa đổi vào năm 2005)

  1. Các trường đại học có nhiệm vụ hỗ trợ và phát triển các ngành khoa học, nghệ thuật thông qua nghiên cứu, giảng dạy, đào tạo và đào tạo chuyên sâu trong một đất nước tự do, dân chủ. Các trường đại học là bước chuẩn bị cho các công việc sử dụng đến kiến thức, phương pháp khoa học, hay khả năng thiết kế nghệ thuật.
  2. Để thực hiện nhiệm vụ của mình, các trường đại học hỗ trợ cho thế hệ các nhà khoa học, nghệ sỹ mới.
  3. Các trường đại học hỗ trợ rèn luyện nhân cách con người.
  4. Các trường đại học phải tham gia hỗ trợ về mặt xã hội của sinh viên, đặc biệt là những nhu cầu của sinh viên có con. Các trường phải đảm bảo sinh viên khuyết tật không bị bất kỳ phân biệt đối xử nào trong quá trình học. Chương trình học của trường phải độc lập, không sử dụng nguồn nhân lực bên ngoài.
  5. Các trường đại học hỗ trợ hợp tác quốc tế, đặc biệt trong khu vực châu Âu, việc trao đổi sinh viên giứa Đức và các quốc gia trong khu vực. Đặc biệt chú ý đến nhu cầu của sinh viên quốc tế.
  6. Các trường đại học cùng hợp tác với nhau, đặc biệt là với các cơ sở nghiên cứu, đào tạo chính quy trong khu vực.
  7. Các trường đại học hỗ trợ việc chuyển giao kiến thức và công nghệ.
  8. Các trường phải thông báo về việc thực hiện nhiệm vụ của mình.

Điều khoản trên cũng nêu rõ tầm quan trọng cũng như mối quan tâm đặc biệt của các trường đại học tại Đức với sự phát triển khoa học, đồng thời cũng nhấn mạnh về đối tượng là sinh viên quốc tế phải được đặc biệt quan tâm.

  • Thời gian học

Ở Đức, thời gian đào tạo với các bậc học cũng như bằng cấp là như nhau.

  • Đào tạo cử nhân (Bachelor): Tối thiểu 3 năm, tối đa 4 năm
  • Đào tạo thạc sĩ  (Master): Tối thiểu 1 năm, tối đa 2 năm
  • Đào liên tục từ cử nhân lên thạc sĩ: Tối đa 5 năm
  • Bằng Diplom (Chứng chỉ), Magister, Staatsexam (Y, Luật):
    • Tại Đại học tổng hợp: Tối đa 9 học kỳ (4 năm rưỡi)
    • Tại Đại học khoa học ứng dụng, đại học nghệ thuật: tối đa 8 học kỳ (4 năm)

Thời gian đào tạo trên bao gồm cả thời gian thực tập, thực hành nghề và thời gian thi.

  • Các kỳ thi và hệ thống tín chỉ

Theo điều 15 bộ luật khung về đào tạo của các trường Đại học:

  1. Về lý thuyết, việc học đại học được kết thúc bởi kỳ thi tốt nghiệp đại học hoặc kỳ thi quốc gia (với ngành Y hoặc Luật). Đối với các ngành nghề có thời gian đào tạo tối thiểu 4 năm thì sẽ có một kỳ thi giữa kỳ (Zwischenprüfung). Nếu qua được kỳ thi này, sinh viên mới được phép học tiếp chương trình đại học của mình.
  2. Trong thời gian học, sinh viên được phép thi lại các kỳ thi dưới hình thức cải thiện điểm.

Đa số các ngành học đại học tại Đức đều được giảng dạy theo hình thức Module (Nhóm môn học). Trong một Modul sẽ bao gồm 3 hoặc 4 môn học. Sẽ không có hình thức thi cho từng môn, mà thi kết thúc Modul. Cũng vì hình thức học theo Modul này mà các trường đại học ở Đức duy trì hệ thống tín chỉ chung chuẩn quốc tế để dễ dàng chuyển điểm cho các cơ sở khác quốc tế khác.

  • Hệ thống tín chỉ ECTS

Hệ thống ECTS (Europäische Credit Transfer System) được đưa ra lần đầu tiên vào năm 1989 trong khuôn khổ chương trình ERASMUS. ECTS sẽ giúp nhận biết được, liệu ngành học với thời gian đào tạo được đưa ra có khả thi hay không, hay liệu lịch trình giảng dạy cho học kỳ/ năm học có quá rộng/ quá ít hay không. Thông thường, ở Đức thời lượng học trong 1 năm của sinh viên được yêu cầu là 1800 tiếng. Điều đó có nghĩa 1 tín chỉ tương đương với 25-30 giờ học (bao gồm thời gian tự học). Thông thường, các chương trình đào tạo cử nhân bao gồm 180-240 tín chỉ. Điểm thi các môn của Đức vẫn sẽ được tính theo thang điểm Đức từ 1 đến 5 và được bổ sung thêm điểm ECTS.

Điểm Đức

Điểm ECTS

Tương đương

1,0 – 1,5

A

ausgezeichnet – Xuất sắc

1,6 – 2,0

B

sehr gut – Rất tốt

2,1 – 3,0

C

gut – Tốt

3,1 – 3,5

D

befriedigend – Khá

3,6 – 4,0

E

ausreichend – Trung bình

4,1 – 5,0

FX/F

nicht bestanden – Trượt

(Bảng chuyển đổi điểm được thống nhất tại Hội nghị các bộ trường văn hóa ngày 15/09/2000)

FX và F đều là điểm trượt, tuy nhiên FX có nghĩa: Trượt – phải học lại trước khi điểm được công nhận. F có nghĩa: Trượt – phải học lại.

Quy định các kỳ thi cụ thể sẽ được quy định riêng theo từng trường. Khi bắt đầu học tập, sinh viên phải tự tìm Quy chế thi (Prüfungsordnung) của trường mình và đọc thật kỹ các quy định của họ. Trong bản quy chế thi này, sinh viên sẽ có thông tin về quy định thời gian học, thi cử v.v của trường. Nhìn chung, đa số các trường đại học hiện nay vẫn duy trì 3 các thi truyền thống:

  • Mündliche Prüfung (Thi nói): Sinh viên sau khi kết thúc Modul, sẽ được đặt lịch hẹn kiểm tra nói với giáo sư phụ trách Modul đó. Bài thi thường sẽ diễn ra trong 15 phút theo hình thức phỏng vấn: Giáo sư hỏi, sinh viên trả lời.
  • Klausur (Thi viết): Sinh viên sẽ tham gia kỳ thi viết tương tự giống các kỳ thi của Việt Nam.
  • Hausarbeit (Bài luận): Sinh viên sẽ viết một bài luận chung cho tất cả các môn học đã học trong Modul đó. Đề tài của bài sẽ do sinh viên và giáo sư cùng thảo luận và đưa ra. Một bài luận trung bình dài khoảng 10-15 trang và thời hạn cao nhất là 6 tháng từ khi chốt đề tài.

Ngoài ra với các nhóm ngành kỹ thuật sẽ có các hình thức khác phù hợp với từng ngành.

  • Ghi danh vào trường đại học

Trong các bộ luật giáo dục của các bang không đề cập cụ thể đến sinh viên quốc tế, bởi trên thực tế, sinh viên quốc tế sẽ được hỏi mọi chế độ cũng như có đủ mọi quyền lợi như một sinh viên Đức khi họ đã được nhận vào học tại trường. Quá trình tuyển sinh sinh viên quốc tế sẽ do mỗi trường độc lập xây dựng, nhưng vẫn phải dựa trên một số yêu cầu cơ bản như:

  • Khả năng tiếng Đức (Tùy từng trường và từng bậc học mà yêu cầu cũng khác nhau)
  • Bằng tốt nghiệp tương đương được công nhận tại Đức
  • Khả năng tiếng Anh (tùy từng ngành)
  • Học phí và các chi phí

Hiện nay, có 15 trên 16 bang tại Đức có chính sách không thu học phí đối với sinh viên quốc tế đang theo học tại các trường công lập. Bắt đầu từ học kỳ hè năm 2017/2018, bang Baden-Württemberg đưa ra quyết định thu học phí đối với các sinh viên quốc tế. Tuy nhiên quyết định này chưa được chính thức đưa vào bộ luật giáo dục của Đức, mà mới chỉ được thông báo trên các phương tiện truyền thông đại chúng đáng tin cậy như báo Spiegel hay báo SWR. Mức thu học phí được bang này đưa là 1500 Euro một học kỳ, tuy nhiên đây mới chỉ là con số chung, cụ thể còn tùy thuộc vào từng trường.

Ngoài ra, không chỉ sinh viên quốc tế mà cả sinh viên Đức cũng phải đóng một khoản gọi là phí Quản lý. Khoản này bao gồm các chi phí như: Quản lý thông tin, cơ sở vật chất, hội sinh viên v.v. Đối với nhiều trường, khoản này sẽ có thêm vé tàu xe đi kèm (Vé sử dụng các phương tiện công cộng trong thành phố hoặc trong bang v.v.) Mỗi trường sẽ có mức thu riêng vào khoảng từ 50 – 300€ (Nếu khoản thu bao gồm vé xe thì sẽ cao hơn)

Trên đây là một số điểm đáng chú ý trong các bộ luật giáo dục của Cộng hòa Liên Bang Đức. Mỗi trường đại học sẽ duy trì một quy chế riêng dựa theo bộ luật của bang đó. Đối với sinh viên quốc tế nói chung và sinh viên Việt Nam nói riêng, bộ luật này không có nhiều quy định gây ảnh hưởng.

Du học Đức ICOEURO – Đồng hành trọn vẹn

Tin tức liên quan